Antonio Gracias, oprichter van Valor Equity Partners, maakt het concept van ‘proentropische’ startups populair – bedrijven die niet alleen zijn ontworpen om te overleven, maar profiteren van de toenemende mondiale instabiliteit. Deze verschuiving in het denken komt doordat klimaatverandering, geopolitieke spanningen en snelle technologische veranderingen het tempo van ontwrichting in sectoren versnellen.
De opkomst van proentropie
Gracias bedacht de term proentropisch om bedrijven te beschrijven die zich actief voorbereiden op chaotische omstandigheden en deze exploiteren. Het idee komt voort uit de tweede wet van de thermodynamica, die stelt dat alle systemen van nature naar wanorde toe bewegen (entropie). In plaats van deze onvermijdelijke trend te bestrijden, omarmen pro-entropische bedrijven deze.
Hij begon dit raamwerk voor het eerst te overwegen in 2013, in de verwachting dat deglobalisering en technologische verschuivingen de machtsstructuren wereldwijd zouden hervormen. Nu de wereld aantoonbaar neigt naar chaos als gevolg van bevolkingsgroei en technologische ontwrichting, is de behoefte aan een dergelijke paraatheid urgenter.
Hoe ziet een pro-entropische startup eruit?
Dit zijn niet simpelweg bedrijven in stabiele markten, maar bedrijven die toekomstige instabiliteit voorspellen en daar strategieën omheen bouwen. Een sleutelkenmerk is ‘probabilistisch denken’ – de veronderstelling dat alles op elk moment kan veranderen. Dit betekent dat we rekening moeten houden met extreme scenario’s en dat we ons moeten positioneren om daarvan te profiteren.
SpaceX wordt vaak als voorbeeld genoemd: het is niet alleen succesvol in de huidige ruimtevaartmarkt, maar ook gestructureerd om zich aan te passen aan onvoorspelbare veranderingen in technologie, geopolitiek of zelfs catastrofale gebeurtenissen.
Voorbij overleven: morele moed en kansen
Gracias gelooft dat succes in dit tijdperk niet alleen aanpassingsvermogen vereist, maar ook ‘morele moed’ – de bereidheid om heersende verhalen uit te dagen. Hij wijst op het snijvlak van klimaat, energie en hardware en noemt Tesla als model voor het effectief integreren van software en hardware.
Hij verwerpt de algemene angst dat AI zal leiden tot wijdverbreid banenverlies en onrust. In plaats daarvan ziet hij dat de opkomst van low-code/no-code-tools meer mensen in staat stelt om bedrijven te starten, waardoor productiviteit op een ongekende schaal wordt ontketend. Uiteindelijk gelooft hij dat de toekomst niet vooraf bepaald is: “We zullen beslissen of we een utopische toekomst of een dystopische toekomst hebben.”
De opkomst van het ‘proentropische’ denken duidt op een groeiende erkenning dat overleven in de 21e eeuw afhangt van het opbouwen van bedrijven die niet alleen veerkrachtig zijn, maar die fundamenteel zijn ontworpen om te gedijen in onzekerheid. Het gaat niet langer om het vermijden van verstoring; het gaat erom dat je er gebruik van maakt.
