Niedawny profil dyrektora generalnego OpenAI Sama Altmana w The New Yorker wywołał debatę, która wykracza daleko poza zwykłą estetykę. Załączona ilustracja, stworzona przez artystę zajmującego się mediami mieszanymi Davida Schaudera, przedstawia grupę bezcielesnych, zmieniających się twarzy unoszących się wokół Altmana. Chociaż dzieło jest wyraźnie oznaczone jako „Stworzone przez sztuczną inteligencję”, jego pojawienie się w jednym z najbardziej prestiżowych magazynów na świecie rodzi głębokie pytania o przyszłość przedsięwzięć twórczych, wartość ludzkiej pracy i „degradację” nowoczesnych mediów.
Proces kontra produkt
W przeciwieństwie do bezmyślnego „wylewu informacyjnego” często kojarzonego z generatywną sztuczną inteligencją – obrazów niskiej jakości generowanych na podstawie zapytań tekstowych zalewających media społecznościowe – podejście Schaudera jest głęboko techniczne i przemyślane. Nie tylko wprowadza monit i akceptuje pierwszy napotkany wynik. Wręcz przeciwnie, jego proces obejmuje:
- Napisanie własnego kodu: opracowanie oprogramowania do generowania obrazów na podstawie określonych materiałów archiwalnych.
- Hybrydowe przepływy pracy: łączą klasyczną edycję (np. Photoshop) z ulepszeniami AI.
- Wertacja ludzka: przeglądanie dziesiątek szkiców i ręcznych zmian w celu ukształtowania wyrazu twarzy i oświetlenia.
Schauder wyznaje ważną filozofię: „Głęboko wierzę, że nawet w epoce sztucznej inteligencji obraz musi najpierw powstać w ludzkim umyśle, a nie w maszynie”.
Jednak nawet przy tak dużym zaangażowaniu człowieka, produkt końcowy podlega krytyce. Przeciwnicy twierdzą, że poleganie na charakterystycznej dla sztucznej inteligencji „dolinie niesamowitości” – niepokojącej i nieco odstraszającej jakości – staje się podporą. Zamiast wykorzystywać sztukę do oferowania nowej perspektywy, obraz opiera się wyłącznie na atmosferze samej sztucznej inteligencji, aby opowiedzieć swoją historię, potencjalnie pozbawiając dzieło głębokiej wypowiedzi stylistycznej.
Egzystencjalne zagrożenie dla ilustratorów
Przyjęcie sztucznej inteligencji przez główne publikacje ma miejsce w kontekście skrajnej niestabilności gospodarczej dla freelancerów. Branża boryka się obecnie z kilkoma problemami systemowymi:
- Zmiana pracy: chcąc obniżyć koszty, redakcje redakcyjne obcinają przede wszystkim budżety na ilustracje, pozycjonując sztuczną inteligencję jako tańszą alternatywę.
- Zniżka za uznanie autorstwa: Zgodnie z obowiązującymi przepisami Urzędu ds. Praw Autorskich Stanów Zjednoczonych obrazy utworzone wyłącznie za pomocą zapytań tekstowych nie mogą być objęte prawami autorskimi, ponieważ brakuje im „atrybucji ludzkiej”. Stwarza to próżnię prawną i zawodową dla twórców.
- Niestabilność gospodarcza: Niezależni ilustratorzy to wysoce rozdrobniona dziedzina, co sprawia, że tworzenie związków zawodowych lub wspólne negocjacje przeciwko obniżkom opłat i zakłóceniom technologicznym są prawie niemożliwe.
Dlaczego jest to ważne dla integralności mediów
Kiedy publikacja taka jak „The New Yorker” integruje generatywną sztuczną inteligencję, nie tylko zmienia swój język wizualny; grozi to normalizacją technologii, którą wielu postrzega jako antytezę sztuk pięknych.
Istnieje zasadnicza różnica pomiędzy wizją artysty, ukształtowaną przez lata gustu i intencji, a wynikiem algorytmu. Artysta poprzez rygorystyczny proces przekłada wizję na namacalną rzeczywistość; Sztuczna inteligencja po prostu interpretuje żądanie. Kiedy „proces” zostaje przerwany, związek pomiędzy intencją twórcy a percepcją widza ulega osłabieniu.
Chociaż praca Schaudera jest wyrafinowaną próbą wykorzystania sztucznej inteligencji jako narzędzia, a nie zamiennika człowieka, posunięcie to pozostaje niepewne. Dopuszczając te narzędzia do środowiska redakcyjnego – nawet w kontrolowanej, artystycznej formie – prestiżowe publikacje mogą w sposób niezamierzony legitymizować środowisko, które zagraża samemu istnieniu zatrudnianych przez nie specjalistów.
Wniosek
Używanie sztucznej inteligencji w wysokiej klasy ilustracjach redakcyjnych stwarza złożoną szarą strefę: nie jest to ani czysty „śmieci”, ani tradycyjna sztuka. Choć oferuje nowe sposoby wyrażania złożonych idei, stwarza także ryzyko dewaluacji pracy ludzkiej i przyspieszenia niestabilności gospodarczej zawodów twórczych.
