Większość ludzi ma fantazje na temat tego, co by zrobili, gdyby złapali złodzieja na gorącym uczynku. A może stałeś w sklepie Best Buy i wpatrywałeś się w ogromny 60-calowy telewizor plazmowy i zastanawiałeś się, czy mógłbyś po prostu przerzucić go przez ramię i wyjść. Najprawdopodobniej zostałbyś powalony. Ale to tylko przelotne myśli, prawda? Nie plany.
Granica między przelotnymi myślami a prawdziwymi zamiarami stała się przedmiotem gorącej debaty etycznej, którą wywołało badanie opublikowane w lutym 2007 roku w czasopiśmie Current Biology. Naukowcy pod kierunkiem Johna-Dylana Hinesa z Instytutu Badań Kognitywnych Mózgu im. Maxa Plancka w Niemczech wykazali, że naukowcy mogą obecnie odczytywać ludzkie intencje z niezwykłą dokładnością za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI) i wyrafinowanych algorytmów komputerowych.
To nie jest science-fiction. To rzeczywistość, która zmusza nas do zadania poważnych pytań dotyczących prywatności, wolnej woli i przyszłości organów ścigania.
Jak naukowcy rozszyfrowują wzorce mózgowe
Eksperyment był prosty w koncepcji, ale skomplikowany w wykonaniu. Naukowcy wykorzystali funkcjonalny MRI do monitorowania aktywności mózgu, podczas gdy uczestnicy formułowali intencje. Uczestnikom powiedziano, że zobaczą dwie liczby i musieli z wyprzedzeniem zdecydować, czy je dodać, czy odjąć.
Pomiędzy momentem pojawienia się liczb a samą operacją matematyczną nastąpiło opóźnienie. Ta różnica była krytyczna. Umożliwiło to badaczom wyizolowanie aktywności mózgu związanej z decyzją o dodawaniu lub odejmowaniu liczb, niezależnie od wizualnej stymulacji liczb lub aktywności motorycznej związanej z wykonywaniem obliczeń.
Prawdziwa magia wydarzyła się w oprogramowaniu. Wzorce mózgowe nie są zlokalizowane w jednym maleńkim obszarze. Aby je zinterpretować, naukowcy potrzebowali algorytmów, które mogłyby analizować jednoczesną aktywność w różnych obszarach mózgu. Stworzyli system, który mapował określone wyniki fMRI na te izolowane intencje.
Dokładność i kora przedczołowa
Wyniki były surowe. Łącząc dane fMRI z własnym oprogramowaniem, badacze byli w stanie odgadnąć, czy badany zamierzał dodać, czy odjąć nadchodzące liczby z 70% dokładnością.
Jest to znaczący wskaźnik dla technologii czytania w myślach na wczesnym etapie. Klucz leży w korze przedczołowej. Wzorce aktywności w środku tego obszaru wyraźnie różniły się w zależności od tego, czy badany planował dodawać, czy odejmować liczby. Algorytm zasadniczo mapował te subtelne zmiany w stymulacji, aby przewidzieć wynik.
Badanie potwierdziło również kilka długo utrzymywanych hipotez na temat sposobu, w jaki mózg przetwarza wolę:
- Swobodnie wybrane intencje są przechowywane w korze przedczołowej.
- Intencje oparte na rozkazach zewnętrznych są przechowywane w innych częściach mózgu niż te oparte na wewnętrznych wyborach. „Wykonywanie poleceń” znajduje się na powierzchni mózgu, a nie głęboko w istocie szarej.
- Kiedy zamiar zamienia się w działanie, aktywność neuronowa przesuwa się w nieco inny obszar. Mózg zasadniczo „kopiuje” intencję i przekazuje ją, aby wykonać zadanie.
Etyczne bagno
Jeśli naukowcom uda się wskazać aktywność mózgu sygnalizującą określone intencje, zastosowania będą nieograniczone. Tutaj debata na temat technologii czytania w myślach przechodzi od ciekawości akademickiej do pilnej dyskusji politycznej.
Z jednej strony mogłoby to zrewolucjonizować technologię wspomagającą. Możemy zobaczyć wózki inwalidzkie, komputery i protezy kończyn, które są aktywowane przez mózg i reagują na myśli. Osoba z paraliżem może pomyśleć: „Chcę sprawdzić pocztę”, a komputer natychmiast otworzy jej skrzynkę odbiorczą.
Z drugiej strony konsekwencje dla wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych są przerażające. Czy możemy zapobiegać przestępstwom, zanim do nich dojdzie? Wyobraźcie sobie rząd, w którym wszystko jest monitorowane pod kątem sygnałów o zamiarach związanych z przemocą lub przestępczością. Czy jeśli mózg danej osoby rejestruje zamiar kłamstwa, kradzieży lub wyrządzenia krzywdy, czyni ją to winną?
Obecna technologia jest prymitywna. Nie potrafi czytać złożonych zdań ani głębokich stanów emocjonalnych. Potrafi jednak rozróżnić dwie proste operacje matematyczne oparte na intencji. Jeśli ta technologia się rozwinie, ryzykujemy ukaranie ludzi za myśli, które nigdy nie zamieniają się w działania.
Naukowcy już wzywają do międzynarodowej dyskusji na temat tych implikacji etycznych. Musimy zdecydować, jak daleko jesteśmy skłonni pozwolić tej technologii zajść, zanim stanie się narzędziem inwigilacji, a nie pomocą.
Co dalej?
Kolejna faza badań ma na celu stworzenie „bazy danych czytania w myślach” intencji. Jeśli potrafimy dokładnie zidentyfikować sygnatury neuronowe dla konkretnych działań – czytania słowa, poruszania kończyną lub leżenia – zakres potencjalnych zastosowań eksploduje.
Ale czas ucieka. Wielu ekspertów obawia się, że technologia ta zostanie wprowadzona, zanim w pełni zrozumiemy jej ograniczenia i skutki społeczne. Przepaść między „co jeśli” a „co jest” szybko się zmniejsza.
Na razie możesz zachować swoje zamiary dla siebie. Czy możesz?
Powiązane artykuły
- Jak działa ESP?
- Jak działa MRI?
- Jak działa twój mózg
- Jak działają interfejsy mózg-komputer
- Jak działają protezy kończyn?
Zasoby zewnętrzne
- GuardianUnlimited: Skan mózgu umożliwiający odczytywanie intencji ludzi
- Towarzystwo Maxa Plancka
- NewScientist: Maszyna czytająca w myślach wie, co widzisz
