In 1692 wilde koning Lodewijk XIV niet alleen een nieuw lettertype. Hij wilde een revolutie in lettervormen. De richtlijn was expliciet: maak een Romeins lettertype voor de koninklijke drukker, zonder kosten te sparen. Het resultaat was de Romain du Roi, een ontwerp dat niet voortkwam uit artistieke flair, maar uit koude, berekende geometrie.
Dit was niet de droom van een soloartiest. Een commissie van de Franse Academie van Wetenschappen nam het project over. Ze verwierpen traditionele kalligrafische modellen. In plaats daarvan pasten ze analytische en wiskundige principes toe. Het was een weerspiegeling van het tijdperk van de rede. Logica boven genade. Meting boven instinct.
De letters werden uiteindelijk uitgesneden door Philippe Grandjean. Hij vertaalde de strenge specificaties van de commissie in fysieke klappen. De uitkomst was opvallend. Sommige critici noemen het koud. Anderen noemen het nauwkeurig. Maar het lettertype stond op zijn eigen merites, ongeacht de koninklijke steun.
De invloed van de koning was absoluut. Volgens de legende weigerde hij een set stoten aan de koning van Zweden te verkopen. Waarom de kroonjuwelen van de typografie delen? De waarheid is moeilijker te verifiëren, maar het effect viel niet te ontkennen. Elke grote Franse ontwerper imiteerde de Romain du Roi. Ze hebben het nauwkeurig gekopieerd. Ze riskeerden minder koninklijk ongenoegen door het te negeren.
De volledige productie was enorm. Het bevatte 21 verschillende formaten Romeinse en cursieve letters. Dat kwam neer op 82 volledige lettertypen. Het project sleepte zich tientallen jaren voort. Het was pas in 1745 klaar.
Tegen die tijd was Lodewijk XIV al meer dan tien jaar dood. Maar het lettertype bleef. Het zette een standaard. Het bewees dat typografie kon worden ontwikkeld en niet alleen maar kon worden getekend. De Romain du Roi blijft een bewijs van de kracht van institutionele controle over design. Het herinnert ons eraan dat de meest duurzame innovaties soms afkomstig zijn van commissies en niet van cafés.
De vraag is of precisie schoonheid voortbrengt of alleen maar efficiëntie. De Romain du Roi neigt sterk naar dat laatste. Toch blijft het bestaan. Niet omdat het warm is. Maar omdat het onmiskenbaar is.
De volledige productie bestond uit 21 verschillende formaten romeinse en cursieve letters in 82 complete lettertypen.
Het verhaal van de Romain du Roi is een les in top-down design. Het herinnert ons er ook aan dat zelfs de meest rigide systemen iets blijvends kunnen voortbrengen. De brieven zijn er nog. De koning niet.
